Bilal Çoban’dan Çimento Fabrikası İçin Kritik Uyarı: “Bir Yanlışı Düzeltirken Yenisini Yapmayalım”

Elazığ’da uzun yıllardır gündemde olan Çimento Fabrikası’nın şehir merkezinden taşınması konusunda son dönemde yaşanan gelişmeleri değerlendiren Hazar Stratejik Araştırmalar Merkezi Başkanı Prof. Dr. Bilal Çoban, taşınma iradesinin artık ciddi bir noktaya gelmesinden memnuniyet duyduğunu ifade etti.

Çoban, fabrikanın taşınması için yıllardır mücadele veren kişi ve kurumlara teşekkür ederek, bu süreçte emeği bulunan Vali, milletvekilleri, Belediye Başkanı, siyasi parti temsilcileri, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve vatandaşların katkısının önemli olduğunu vurguladı.

 “Kimin Daha Fazla Emek Verdiğinin Hesabını Yapmayalım”

Çimento Fabrikası’nın taşınması meselesinin yaklaşık 17 yıldır Elazığ’ın gündeminde olduğunu hatırlatan Çoban, kendisinin de bu süreç içerisinde hazırladığı raporlar, yaptığı çalışmalar ve kamuoyu açıklamalarıyla taşınma talebine destek verdiğini belirtti.

Çoban, meselenin artık kişisel bir mücadele üzerinden değil, Elazığ’ın ortak meselesi olarak ele alınması gerektiğini ifade ederek, “Kimin daha önce söylediğinin, kimin daha fazla emek verdiğinin hesabını yapmak yerine, yıllardır beklenen bu kararın Elazığ için en doğru şekilde tamamlanmasına katkı sunmak gerektiğine inanıyorum” dedi.

 2009’dan İtibaren Konu Üzerine Çalışmalar Yapıldı

Çoban, kendi çalışmalarının 2009 yılından itibaren şekillendiğini belirterek, fabrikanın şehir içerisinde kalmasının çevre, tarım, insan sağlığı ve şehirleşme açısından oluşturabileceği sorunları araştırmaya ve kamuoyunda gündeme taşımaya başladıklarını söyledi.

2011 yılında binlerce vatandaşın destek verdiği imza kampanyaları düzenlendiğini hatırlatan Çoban, 2012 yılında Hazar Stratejik Araştırmalar Merkezi bünyesinde “Elazığ Altınova Çimento Fabrikası Durum Analiz Raporu ve Öneriler” başlıklı bir çalışma hazırladıklarını ifade etti.Söz konusu çalışmada fabrikanın hava, toprak ve su üzerindeki etkilerinin yanı sıra insan sağlığı, tarımsal üretim ve hammadde taşımacılığı gibi başlıkların ele alındığını belirten Çoban, amaçlarının fabrikanın kapatılması veya üretimin sona erdirilmesi olmadığını vurguladı.

Çoban, o dönem de üretimin, istihdamın ve Elazığ ekonomisinin korunmasını; ancak ağır sanayi faaliyetinin şehir yaşamıyla iç içe olmayacağı uygun bir alana taşınmasını savunduklarını belirtti.

 “Çimento Fabrikası Doğru Zamanda, Doğru Yere Taşınmalıdır”

2014 yerel seçimleri öncesinde hazırlanan “Başbakana Sesleniş” çalışmasında da Çimento Fabrikası’nın taşınmasının Elazığ’ın çözüm bekleyen temel meseleleri arasında gösterildiğini aktaran Çoban, 2017 yılında Elazığ Sivil İnisiyatif Birliği çatısı altında yürütülen çalışmalara da destek verdiklerini ifade etti.

Çoban, o dönemde ortaya konulan “Çimento Fabrikası doğru zamanda, doğru yere taşınmalıdır” yaklaşımının bugün de geçerli olduğunu söyledi.2017 yılında Ankara’da Bakanlık düzeyinde gerçekleştirilen görüşmelerle taşınma konusunda umut oluştuğunu belirten Çoban, ancak fabrikanın taşınma maliyetinin Elazığ Belediyesi ve dolayısıyla Elazığ halkının üzerine bırakılmasına yönelik finansman modeline karşı çıktıklarını dile getirdi.2018 yılında ise fabrikanın mevcut alanının geleceğine ilişkin öneri sunduklarını belirten Çoban, alanın yeniden yoğun yapılaşmaya açılması yerine Millet Bahçesi ve yeşil alan olarak değerlendirilmesini savunduklarını söyledi.

“Asıl Soru Şimdi: Fabrika Nereye Taşınacak?”

Çimento Fabrikası’nın taşınması konusunda artık önemli bir aşamaya gelindiğini ifade eden Çoban, bundan sonraki en kritik konunun ise yeni fabrikanın kurulacağı alanın doğru belirlenmesi olduğunu söyledi.Son günlerde Tadım bölgesinin yeni fabrika için gündeme gelmesine ilişkin tartışmaları yakından takip ettiğini belirten Çoban, bölgede yaşayan vatandaşların tarım arazileri, yerleşim alanları ve bölgenin geleceğine yönelik kaygılarının dikkate alınması gerektiğini vurguladı.Çoban, “Biz 17 yıl boyunca Çimento Fabrikasının oluşturduğu sıkıntıları Aksaray’dan alıp başka bir köyün kapısına bırakmak için mücadele etmedik” ifadelerini kullanarak, taşınma kararının yalnızca mevcut bölgedeki sorunu çözmeye odaklanmaması gerektiğini söyledi.

 “Aksaray’da Ne İstiyorsak Tadım’da da Onu İstemeliyiz”

Aksaray’da yaşayan vatandaşların temiz hava, sağlıklı çevre ve huzurlu yaşam hakkı neyse Tadım’da yaşayan vatandaşların da aynı haklara sahip olduğunu belirten Çoban, bir bölgede yaşanan sorunun başka bir bölgeye aktarılmasının kalıcı çözüm olmayacağını ifade etti.Çoban, “Bir yerde yaşayan insanları rahatlatırken başka bir yerde yaşayan insanları endişeye sevk etmek, bir bölgedeki tarım alanlarını korumaya çalışırken başka bir bölgedeki tarımı riske atmak çözüm sayılamaz” dedi.

 “Önce Kriterleri Belirleyelim, Sonra Yeri Seçelim”

Yeni fabrikanın kurulacağı alanın belirlenmesinde bilimsel kriterlerin esas alınması gerektiğini vurgulayan Çoban, herhangi bir bölgenin önceden kesin olarak belirlenmesi yerine Elazığ genelinde alternatif alanların değerlendirilmesini önerdi.Çoban’ın önerdiği modelde; yerleşim alanlarına uzaklık, Elazığ’ın gelecekteki gelişme yönü, tarım arazilerinin niteliği, yeraltı ve yerüstü su kaynakları, hâkim rüzgâr yönleri, emisyonların muhtemel dağılımı, çevredeki köyler, hammadde kaynakları, ağır vasıta güzergâhları, demiryolu ve karayolu bağlantıları, jeolojik özellikler ile yatırım ve işletme maliyetlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

Bu kapsamda Çoban, Valilik öncülüğünde; Elazığ Belediyesi, Fırat Üniversitesi, ilgili kamu kurumları, meslek kuruluşları, şehir plancıları, çevre ve ziraat mühendisleri, jeoloji mühendisleri, halk sağlığı uzmanları ve fabrika teknik temsilcilerinden oluşan bir çalışma heyeti kurulmasını önerdi.

 “Tadım En Uygun Yerse, Veriler Göstersin”

Tadım’ın yapılacak bilimsel incelemeler sonucunda en uygun alan olarak belirlenmesi halinde buna karşı çıkmayacaklarını ifade eden Çoban, kararın önceden belirlenmiş bir bölge üzerinden değil, bilimsel veriler üzerinden verilmesi gerektiğini söyledi.Çoban, fabrikanın ekonomik gerçeklerinin de göz ardı edilmemesi gerektiğini belirterek, hammaddeye, enerjiye, ulaşıma ve pazara yakınlığın üretim açısından önemli olduğunu ifade etti. Ancak yalnızca bugünkü yatırım ve ulaşım maliyetlerine bakılarak karar verilmemesi gerektiğini vurguladı.

 “17 Yıllık Süreci Doğru Bir Kararla Tamamlayalım”

Valilik, Belediye, milletvekilleri, siyasi partiler, ilgili Bakanlıklar, Fırat Üniversitesi, meslek kuruluşları ve fabrika yönetimine çağrıda bulunan Çoban, yıllardır gündemde olan meselenin artık son aşamasında acele edilmemesi gerektiğini söyledi.

Çoban, açıklamasının sonunda şu mesajı verdi:

“Ben 2009 yılında ne söylediysem bugün de aynı yerdeyim; fabrikanın şehir merkezinden çıkarılmasını, üretimin devam etmesini, çalışanların işlerini korumasını, mümkünse istihdamın artmasını ve yeni fabrikanın Elazığ ekonomisine daha fazla katkı vermesini istiyorum. Fakat kurulacağı yer belirlenirken insanımızın sağlığının, tarım toprağımızın, suyumuzun, mevcut yerleşimlerin ve Elazığ’ın gelecekteki gelişiminin hesaba katılmasını da aynı ısrarla istiyorum.”