TBMM den Çıkan “467 Evet Oyu” Ne anlatıyor?

YENİ ANAYASA VE ERKEN SEÇİM KİLİDİ.

Dün gece TBMM Genel Kurulu’ndan 467 oyla geçen Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun teklifinin tutanaklarına bakarken, sanırım çoğumuz aynı şeyi hissettik: Meclis aritmetiği uzun zamandır görmediğimiz bir "Katman Kayması" yaşıyor. (Jeoloji bilimciler buna Tektonik kayma diyor)

Aylardır "Terörsüz Türkiye" başlığı altında yürütülen müzakerelerin, komisyon mesailerinin ardından gelen bu tablo, sıradan bir yasal düzenlemenin ya da siyasi bir uzlaşmanın tescili değil. 467 sayısı, Türkiye'nin yakın geleceğini şekillendirecek iki devasa başlığın —Yeni Anayasa ve Erken Seçim— kilitlerini açabilecek statüde siyasi bir dip dalgasının habercisi niteliğindedir.

Peki, dün gece Meclis’te ne oldu da siyasi satranç tahtasında bütün taşlar bir anda yerinden oynadı? Gelip geçen siyasi polemikleri bir kenara bırakıp, bu 467 oy üzerinden siyasal tabloyu okuyalım.

467 OY NE ANLAMA GELİYOR? GÜÇ DENGELERİNİN YENİ İMZASI

Siyasette matematik rakamlardan ibaret değildir; zamanlamanın ve iradenin göstergesidir. Türkiye parlamenter tarihine bakıldığında, iktidar ve ana muhalefet bloklarının böylesine hassas ve bıçak sırtı bir konuda 467 gibi devasa bir rakamda birleşmesi neredeyse imkânsız görünürdü.

Meclis üye tamsayısının 600 olduğu bir yapıda 467 oy; AK Parti, MHP, DEM Parti, Saadet ve CHP kanadındaki bariz oy desteğinin bir araya geldiğini gösteriyor. İYİ Parti ve Yeni Parti içindeki keskin muhalif kanatların firelerine rağmen, bu rakam sistemin "geniyle" oynayabilecek bir kurucu çoğunluğa işaret ediyor. Bu durum bize şunu net bir şekilde fısıldıyor: Siyasette merkezin ve uzlaşma arayışının çekim gücü, konsensüs dışı kalan her türlü siyasi aksı marjinalleştirmeye başladı.

ANAYASA MASASININ ŞİFRELERİ: "REFERANDUMSUZ DEĞİŞİKLİK" KAPISI AÇILDI MI?

Anayasal mevzuata göre bir Anayasa değişikliğinin Meclis’ten doğrudan geçip yürürlüğe girmesi (ya da en azından zorunlu referandum cenderesinden çıkması) için 400 kabul oyu (2/3 çoğunluk) gerekiyor.

Dün gece ortaya çıkan 467’lik tablo, siyasi iktidar için uzun süredir bir hülya gibi duran "Yeni Anayasa" hedefinin artık matematiksel olarak ulaşılabilir olduğunu kanıtladı.

Ancak buradaki kritik siyasi detay şu: İktidar ve muhalefetin bu yasada kurduğu gayri resmî ama işleyen bloğu Yeni Anayasa masasına taşıyıp taşıyamayacağı? Yasa geçerken sorumluluk aldığını vurgulayan muhalefet liderlerinin tutumu, Anayasa görüşmelerinde "Sistem / Yargı / Özgürlükler" pazarlığında elini güçlendirmek için stratejik bir yatırımdı. Yani 467 oy gösterdi ki; Geniş tabanlı bir Anayasa değişikliği artık bir temenni değil, doğru meşruiyet zemini kurulursa Meclis çatısı altında tamamlana bilecek bir senaryodur.

ERKEN SEÇİM VE TAKVİM HESABI: SİYASİ ZAMANLAMANIN İPLERİ KİMİN ELİNDE?

İşin en heyecanlı ve bir o kadar da çetrefilli kısmı burası. Anayasa'nın 116. maddesine göre Meclis'in erken seçim kararı alabilmesi için 360 oy (3/5 çoğunluk) yeterli.

Dün geceki 467 oy, seçim kararının barajı olan 360’ın fersah fersah üzerinde. Bu durum önümüzdeki süreçte kartların nasıl dağıtılacağına dair iki farklı yol haritası sunuyor:

• Senaryo A (Referandumlu Anayasa ve Seçim Birleşimi): İktidar bloku, bu uzlaşma havasını arkasına alarak hazırladığı Anayasa paketini Meclis'e getirip, 400’ün üzerinde oyla geçirse dahi Cumhurbaşkanı'nın takdiriyle "ihtiyari referanduma" götürebilir. Böyle bir durumda masrafı ve siyasi gerilimi azaltmak adına Erken Seçim ile Anayasa Referandumu aynı sandıkta birleştirilebilir.
• Senaryo B (Siyasi Restleşme ve Erken Seçim): Yasaya "kefil olmadan ama toplumsal huzura fırsat vermek için" evet diyen muhalefet, bu 467 oyun meşruiyeti üzerinden iktidara "Aritmetik uzlaşmayı sağladık, milletin hakemliğine gidelim" resti çekebilir. 360 barajının bu kadar kolay aşılabildiğini gören muhalefet blokunun seçim talebi, artık "içi boş bir slogan" olmaktan çıkıp her an realize edilebilecek hukuki bir tehdide dönüşmüştür.

SAMİMİ BİR DEĞERLENDİRME: MASADAKİ ASIL KAZANAN KİM?

Açık konuşalım; dünkü oylama sadece "Milli Birlik ve Kardeşlik Yasası"nın kabulü değildi. Türkiye siyasetinde kartların yeniden dağıtıldığı, "olmaz" denilen ittifakların ve yan yana gelişlerin yaşandığı bir kırılma anıydı.

Ankara koridorlarında uzun süredir hissedilen o ağır, kitlenmiş hava bir gecede dağıldı. 467 oy, iktidara Yeni Anayasa ve meşruiyet alanı açarken; muhalefete de "Sistem bizim kabulümüz olmadan yürüyemez" deme gücü verdi.

Önümüzdeki dönemde siyaset daha sert ama bir o kadar da uzlaşıya mecbur bir ritimde akacak. Bir yanda yeni bir toplumsal sözleşme (Anayasa) imkânı, diğer yanda bu yeni düzlemin sandıktaki teyidi (Erken Seçim)...

Dün gece Meclis’ten çıkan mesaj netti: Türkiye'de siyasetin kilidi çözülmüştür ve o kilit açıldığında sandığın ne zaman önümüze geleceğini artık sadece zaman gösterecektir.